تکامل گرایان و در مقابل خلقت گرایان برای بیان زنجیره تبار شناسی انسان و مشخص کردن اجداد او از سطح انسان تا سوپ بنیادین و یا در مقابل برای رد این فرضیان به مطالعات ملکولی و فسیل شناسی بسیار وسیعی دست زده اند که در طول تاریخ علم بی نظیر است. آنها به هر نقطه ای از عالم که امکان داشته موجودی زندگی کند گروههایی را برای شناسایی فسیلهای جانوران ارسال کرده اند . در کنار آن چندین مطالعه ملکولی وسیع و جهانی در کنار صدها مطالعه ملکولی ریز و درشت نیز برای تعیین مختصات ژنومی ، ژنتیکی، تبار شناسی و تعیین شجره بر روی انسان، انواع میمونها، گیاهان و هر جانور ریز و درشت دیگری در عالم را برنامه ریزی و به انجام رسانده اند.یکی از مهمترین سوالاتی که در تحقیقات یک دهه اخیر در علم ژنتیک و جانور شناسی صورت گرفته این بوده که آیا شامپانزه ها اجداد انسان هستند یا خیر؟ و اینکه آیا می توان از طریق مطالعات وسیع بر روی ژنوم این حیوان ، رابطه شجره شناسی او با انسان را اثبات کرد یا خیر؟ در این مقاله به نتایج برخی از مطالعات صورت گرفته اشاره اشاره می کنم.


 

شامپانزه ها:شامپانزه‌ها همانند گوریل‌ها، انسان‌ها و اورانگوتان‌ها عضوی از خانوادهٔ میمون‌های آدم‌وار Hominidae هستند. شامپانزه‌ها حدود ۶ میلیون سال پیش از فرگشت انسان جدا شده‌اند، و در حال حاضر دو گونه شامپانزهٔ موجود نزدیک‌ترین خویشاوندان زندهٔ انسان‌ها هستند(Chimps and Humans Very Similar at the DNA Level( دو گونهٔ شامپانزهٔ معمولی وبونوبو(شامپانزهٔ کوتوله) نزدیک به ۱ میلیون سال پیش از هم جدا شده‌اند.سردهٔ پانPan بخشی از زیرخانوادهٔ انسان‌ساییان است که انسان هم به آن تعلق دارد. این‌دو نزدیک‌ترین خویشاوند فرگشتی هم هستند و حدود ۶ میلیون سال پیش از هم جدا شده‌اند. پژوهش ماری-کلر کینگ در سال ۱۹۷۳ نشان داد که ۹۹٪ دان‌آی انسان همانند شامپانزه است(Mary-Claire King, Protein polymorphisms in chimpanzee and human evolution, Doctoral dissertation, University of California, Berkeley (1973).)البته پژوهش‌های بیشتر نشان داد که این رقم ۹۴٪ است(Humans and Chimps: Close But Not That Close". Scientific American. 2006-12-19. Retrieved 2006-12-20)و برخی از ۶ درصد متفاوت نیز در بخش بی‌مصرف دی‌ان‌آ قرار گرفته‌است. به دلیل این شباهت ژنتیکی، برخی پیشنهاد داده‌اند که بهتر است شامپانزه‌ها را به جای سردهٔ پان در سردهٔ هومو Homo طبقه‌بندی کنند.

اینها در شرایطی ادعا می کنند که شامپانزه ها اجداد انسان هستند که بین این دو تفاوتهای بسیار زیادی به چشم می خورد. نخستین تفاوت فاحش در تعداد کروزموزومهاست. ژنوم انسان دارای 23 زوج کروموزوم و ژنوم شامپانزه و دیگر میمونها دارای 24 کروموزوم است. چگونه می توان تصور کرد که این اتفاق در یک موجود زنده با ادامه حیات او سازگار باشد؟ در توجیه این تفاوت نوشته می شود که در حین تکامل انسان، دو کروموزوم شامپانزه در محل تلومرازهای خود فیوز شده و کروموزوم انسانی شماره دو پدید آمده است.

حتی اگر این اختلاف در تعداد کروموزومها را نادیده بگیریم به دومین اشکال یا تفاوت بزرگ در ژنوم آنها بر می خوریم. کروموزمهای انسان و شامپانزه 9 اختلاف بزرگ دارند: در کروزموزهای انسانی 1، 4، 9، 12، 15، 16، 17 و 18 اینورسیون(معکوس شدن) قطعات کروموزومی نسبت به کروموزوم شامپانزه به چشم می خورد.

پس از اتمام پروژه ژنوم انسان ، پروژه ژنوم شامپانزه کلید خورد. در نتایج مقدماتی که در دسامبر 2003 منتشر شد، آنالیز 7600 ژن مشابه بین انسان و شامپانزه نشان داد برخی ژنهای خاص مثلforkhead-box P2 transcription factor که در تکامل قدرت سخن گفتن انسان نقش دارد با یکدیگر تفاوت دارند. همچنین تعدادی از ژنهای شنوایی نیز به نظر می رسند در حین تکامل انسان از شامپانزه تغییر کرده اند.در این مطالعات تاکنون بیش از 600 ژن شناسایی شده اند که در مسیر تکامل از شامپانزه به انسان تغییر کرده اند که بیشتر این تغییرات به ویژگیهای سیستم دفاعی بدن در قابل عوامل بیماریزا ارتباط دارند.

نقد و بررسی: حتی اگر اختلاف ژنوم انسان و شامپانزه را در همین حد بدانیم(شش درصد) بر اساس آنچه در مقاله سال 2006 اشاره شده و این تخمین که انسان دارای حدود بیست و پنج هزار ژن است)استناد ( بین انسان و شامپانزه حدود 1500 ژن اختلاف وجود دارد. در مقاله فوق تعداد ژنهای انسان 220 ژن و تعداد اختلافات شناسایی شده بین انسان و شامپانزه 1418 دوبلیکیت برآورد شده است که تقریبا معادل عدد و رقم قبلی است. مثلا در انسان 15 عضو یک خانواده از ژنهای مرتبط با بیماری مغزی اوتیسم موسوم به centaurin-gamma family وجود دارد که این تعداد در شامپانزه ها فقط شش ژن است. به نظر من طلایی ترین جملات مقاله سال 2006 به شرح زیر هستند:

...The group estimated that humans have acquired 689 new gene duplicates and lost 86 since diverging from our common ancestor with chimps six million years ago. Similarly, they reckoned that chimps have lost 729 gene copies that humans still have

ترجمه: گروه تحقیقاتی برآورد کرد که برای تبدیل ژنوم شامپانزه به ژنوم انسان در شش میلیون سال قبل،، 689 نسخه جدید ژن اضافه و 86 ژن حذف شده است. به علاوه آنها محاسبه کردند در شامپانزه ها 729 ژن حذف شده است که هنوز این ژنها در انسان وجود دارند.

این تفاوت چشمگیر در ژنها چه وقتی و به چه شکلی رخ داده داده است؟ ایا وقوع این همه تغییر در یک حیوان با ادامه حیات او سازگار است؟ اگر بر فرض بخواهیم نظر تکامل گرایان را قبول کنیم لابد باید دهها و صدها حیوان و یا حد اقل فسیلهای آنها بر روی زمین وجود می داشت تا بپذیریم که شامپانزه ها به تدریج به انسان فرگشت یافته اند در حالیکه چنین موضوعی وجود ندارد و کسی هم چنین ادعایی ندارد.

فرگشت از شامپانزه به انسان

دانشمندان سعی کرده اند با مطالعه بر روی انواع مختلف انسانها ، تفاوتها و شباهتهای ژنتیکی بین شامپانزه ها و انسانهای اولیه را دریابند. ما به نتایج برخی از تحقیقات صورت گرفته در این خصوص در مقالات بعدی اشاره خواهیم کرد.

????? into a Caucasian

جمع بندی: ما امروز به خوبی می دانیم که تغییر حتی چند ژن کوچک ، خاموش شدن آنها یا فعال شدن برخی دیگر می تواند حیات یک موجود زنده را به خطر بیندازد. لذا احتمال اینکه شامپانزه را جد مستقیم انسان تلقی کنیم کاملا غیر ممکن است و باید به دنبال یافتن حیوانات حد واسط دیگری که از نظر ژنوم شباهت بیشتری به انسان داشته باشند باشیم. تحقیقات جانور شناسی صورت گرفته و بررسی فسیلهای مختلف هنوز برای کشف چنین موجود بسیار نزدیکتری موفق نبوده است و لذا با توجه به نتایج مطالعات صورت گرفته تاکنون به نظر من شامپانزه ها اجداد انسان نیستند.



تاريخ : ۱۳٩۱/٥/٢٧ | ٦:٠۸ ‎ب.ظ | نویسنده : دکتر سید محمود میرافضلی سریزدی | نظرات ()