در این مقاله به برخی مفاهیم پایه در خصوص فرگشت اشاره می شود. 

معنی لغوی فرگشت: در علم بیولوژی واژه ای وجود دارد به نام Evolution که در فارسی به صورت تکامل تدریجی ترجمه شده است. برخی محققان به این ترجمه اعتراض کرده و آن را معادل مناسبی برای این کلمه نمی دانند. به نظر آنها تکامل واژه‌ای غلط انداز است؛ زیرا در زبان فارسی تکامل به معنی کامل شدن و تکمیل است. درحالیکه Evolution (اولوشن) اصلا به این مفهوم نیست. ریشۀ لغت تکامل از عربی است، ولی خود عرب‌زبانان از این لغت به عنوان معادل اولوشن استفاده نمی‌کنند. در زبان عربی ، ترجمه  اولوشن، «تطوّر» است -به مفهوم تغییر و تحول- که برابر کاملاً درستی است. شاید یکی از دلایل بدفهمی رایج فارسی‌زبان نسبت به این پدیده همین واژۀ اشتباه تکامل باشد.


فرگشت از برابر نهاده‌ های فرهنگستان است و بهتر است به جای تکامل به کار رود. البته برابرهای دیگری برای اولوشن (اولوسیون) پیشنهاد شده از جمله: برآمدن (برآیش)؛ فرارویش؛ دگرگونش؛ تطوّر؛ تحول؛ و فرگشت. لغت فرگشت در این میان بیشترین تناسب معنایی را با برابر اصلی دارد. فر (پیشوند) + گشت (گشتن و تغییر یافتن). «فر» در اینجا اسم نیست و از این جهت به معنی فرّه و جلال و شکوه نیست، بلکه یک پیشوند است به مفهوم پیش رفتن و ادامۀ روند [به همین طریق داریم؛ فرسایش = فر + سایش. ساییدن متمادی و ادامه‌دار].

تعریف نخست: این تعریف را از یکی از وبلاگ های تکامل گرایان انتخاب کرده ام:

به طور خلاصه فرگشت زیستی = (تکامل) = (Evolution) به معنی تغییرات انباشته شده در یک جمعیت در طول زمان است. این تغییرات در سطح ژنی با جهش/ ترکیب جدید ژن‌های جانداران در هنگام تولید مثل به نسل‌های بعدی منتقل می‌شوند. گاهی اوقات یک جاندار ویژگی‌هایی را به ارث می‌برد که به بقا و تولید مثل او در شرایط محیطی کمک می‌کند. این ویژگی‌ها به مرور در جمعیت گونه زیاد می‌شوند، چون آنهایی که ویژگی‌های بهتری دارند زنده می‌مانند و آنهایی که ویژگی‌های مضری دارند به مرور در جمعیت کم و کمتر می‌شوند. به این فرآیندِ بقا و تولید مثل موفق بیشترِ بهترها، «انتخاب طبیعی» می‌گویند. تغییرات غیر ژنتیکی که در طول دوران زندگی موجودات زنده در بدنشان رخ می‌دهد به نسل‌های بعدی منتقل نمی‌شود. مثلا عضلانی شدن با ورزش و تغذیه را فرگشت نمی‌گویند، چون چیزی نیست که به نسل بعدی منتقل شود.

فرگشت از برابر نهاده‌ های فرهنگستان است و بهتر است به جای تکامل به کار رود. البته برابرهای دیگری برای اولوشن (اولوسیون) پیشنهاد شده از جمله: برآمدن (برآیش)؛ فرارویش؛ دگرگونش؛ تطوّر؛ تحول؛ و فرگشت. لغت فرگشت در این میان بیشترین تناسب معنایی را با برابر اصلی دارد. فر (پیشوند) + گشت (گشتن و تغییر یافتن). «فر» در اینجا اسم نیست و از این جهت به معنی فرّه و جلال و شکوه نیست، بلکه یک پیشوند است به مفهوم پیش رفتن و ادامۀ روند [به همین طریق داریم؛ فرسایش = فر + سایش. ساییدن متمادی و ادامه‌دار].

تمامی جانداران روی کره زمین در طول میلیاردها سال به طور تدریجی در فرآیند فرگشت به وجود آمده‌اند. جانداران اولیه بسیار ساده بوده‌اند، و به مرور در فرآیند فرگشت به اشکال مختلف درآمده‌اند. از این نظر همه موجودات زنده با هم نیای مشترک دارند. یعنی همگی موجودات زنده بر روی کره زمین با هم قوم و خویشیم! انسان‌ها و درختان بلوط، پروانه‌ها و نهنگ‌ها، همه و همه خویشاوندان دورتر و نزدیک‌تر هم هستیم.(منتخب از وبلاگ فرگشت)

تعریف دوم: فرگشت زیستی به تغییرات تجمع یابنده ای اشاره دارد که در یک جمعیت در طول زمان اتفاق می افتد . این تغییرات در سطح ژنتیکی به صورت موتاسیون یا نوترکیبی به طرق مختلف اتفاق می افتد. گاهی افراد ویژگی هایی را به ارث می برند که به آنها امکان ماندگاری و تولید مثل بیشتر در محیط زیست می دهد. این ویژگی ها تمایل به افزایش فراوانی در جمعیت آن موجود زنده دارند. این در حالی است که فراوانی ویژگی های نامناسب در جمعیت به تدریج کاهش می یابد. این فرآیند به عنوان یکی از مهمترین مکانیسم های تکاملی و با نام گزینش طبیعی شناخته می شود. در کنار این مکانیسم مکانیسم های دیگری همچون رانش ژنتیکی در فرگشت جمعیت ها ایفای نقش می کنند. رانش یک فرآیند تصادفی غیر سازشی است که باعث تثبیت فرکانس یک الل در طول نسل های متمادی می شود. تغییرات غیر ژنتیکی که موجود زنده در طول حیات خود متحمل آنها می شود قادر به انتقال به نسل های بعدی نیستند.(منتخب از وبلاگ فرگشت زیستی)

 

 



تاريخ : ۱۳٩۱/٥/٢٧ | ٥:۳٦ ‎ب.ظ | نویسنده : دکتر سید محمود میرافضلی سریزدی | نظرات ()