بیست و پنجم ماه ذی القعده را روز دحوالارض می نامند. بر اساس برخی از روایات ،مسلمانان و بالاخص شیعیان این روز را روز تولد زمین می نامند. بر اساس این عقیده، در این روز برای نخستین بار قطعه ای از زمین از زیر دریاها خارج و آفتاب بر روی آن تابید. بر اساس این روایات، این قطعه زمین، جایی است که در حال حاضر کعبه بر روی آن قرار دارد. بر اساس برخی از ایات و روایات ، تمامی زمین به تدریج از این بخش گسترده شده اند و به عبارت دیگر ، همه زمین فرزندان این قطعه از زمین هستند و به همین دلیل بسیاری از مفسران بر این عقیده هستند که همه زمین، فرزند زمین کعبه است و به همی دلیل کعبه را مکه یا ام القرا نامیده اند. طوایفی از مسلمانان این روز را بسیار گرامی داشته و اعمال مستحبی زیادی برای آن ذکر شده است. همچنین ذکر می شود که خلقت آدم ابوالبشر، ولادت حضرت ابراهیم و عیسی علیه السلام، نشستن کشتی نوح بر روی ارتفاعات آناتولی پس از طوفان، خروج حضرت ابراهیم از آتش و انشاء الله به زودی فرج امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و برخی از دیگر اتفاقت شریف و خوش یمن در این روز واقع شده است. به همین دلیل طوایفی از مسلمانان این روز را بسیار گرامی داشته و اعمال مستحبی زیادی برای آن ذکر شده است.  امامان شیعه علیهم السلام نیز این روز را یکی از چهار روز پر فضیلت سال معرفی کرده اند. در این نوشتار مختصرا در باره این موضوع مقداری توضیح داده می شود.


و پس از آن زمین متولد شد

قرآن در آیات مختلفی به موضوع آفرینش آسمانها و زمین اشاره کرده است. از جمله در چند آیه در سوره نازعات اینچنین فرموده است: ا انتم اشد خلقا ام السماء بناها رفع سمکها فسواها و اغطش لیلها و اخرج ضحاها و الارض بعد ذلک دحاها اخرج منها مائها و مرعاها و الجبال ارساها متاعا لکم و لانعامکم : آیا زنده شدن شما بعد از مرگ مهمتر است ، یا آفرینش آسمان ؟ خداوند آن را بیان کرد و برافراشت و منظم ساخت ، شب آن را تاریک ، و روز آن را آشکار ساخت ، و زمین را بعد از آن گسترد ، آبهاى درونى آن و گیاهان و چراگاههاى آن را خارج نمود ، و کوهها را بعد از آن پا بر جا ساخت ، تا وسیله زندگى براى شما و چهارپایانتان فراهم گردد ( نازعات 27 - 33 ) .

دحا از ماده دحو ( بر وزن محو ) به معنى گستردن است بعضى نیز آن را به معنى تکان دادن چیزى از محل اصلیش تفسیر کرده‏اند و چون این دو معنى لازم و ملزوم یکدیگرند به یک ریشه باز مى‏گردد .

 منظور از دحو الارض این است که در آغاز تمام سطح زمین را آبهاى حاصل از بارانهاى سیلابى نخستین فرا گرفته بود این آبها تدریجا در گودالهاى زمین جاى گرفتند و خشکیها از زیر آب سر بر آوردند و روز به روز گسترده‏تر شدند تا به وضع فعلى در آمد ( و این مساله بعد از آفرینش زمین و آسمان روى داد).(تفسیر نمونه)

مسلمانان و بخصوص شیعیان این روز را بسیار گرامی داشته و برای آن اعمال و دعاهای مستحبی فوق العاده ای را ذکر کرده اند که توجه به متن برخی از این دعاها در این جا بسیار جالب است:

اللَّهُمَّ دَاحِی الْکَعْبَةِ وَ فَالِقَ الْحَبَّةِ وَ صَارِفَ اللَّزْبَةِ وَ کَاشِفَ کُلِّ کُرْبَةٍ أَسْأَلُکَ فِی هَذَا الْیوْمِ مِنْ أَیامِکَ الَّتِی أَعْظَمْتَ حَقَّهَا وَ أَقْدَمْتَ سَبْقَهَا وَ جَعَلْتَهَا عِنْدَ الْمُؤْمِنِینَ وَدِیعَةً وَ إِلَیکَ ذَرِیعَةً وَ بِرَحْمَتِکَ الْوَسِیعَةِ أَنْ تُصَلِّی عَلَى مُحَمَّدٍ ...: خدایا، ای گستراننده کعبه و شکافنده حبه و ....(دعای روز دحو الارض). در این عبارت خدای بزرگ به عنوان کسی که زمین کعبه را گسترانیده ستایش شده است. از این جمله این نکته به فکر می رسد که انگار همه زمین از محلی که زمین کعبه به دنبا آمده متولد شده و در واقع تمامی سطح زمین به نحوی فرزند زمین کعبه محسوب می شوند. در برخی کتب قدیمی نیز عباراتی به این مفهوم وجود دارد از جمله مورد زیر:

دحوالارض روزیست که زمینها از زیر خانه خدا کشیده شده و پهن گردیده است چون اول جایى که از زمین خلق شد، موضع خانه کعبه بود و لذا کعبه را أُمُّ القُرى مى گویند.(وقایع الایام، صفحه 101)


کعبه:مادر سرزمینها

یک عبارت جالب دیگر واژه ام القرا یعنی مادر همه زمینهاست که در قرآن به آن اشاره شده است. در تفسیر نمونه در این خصوص ذکر شده : روایات اسلامى تصریح مى‏کند که همه زمین نخست زیر آب غرق بود و خشکیها تدریجا سر از آب بیرون آوردند ( علم امروز نیز این معنى را پذیرفته است).این روایات مى‏گوید : نخستین نقطه‏اى که از زیر آب سر برآورد کعبه بود ، و سپس خشکیهاى زمین از کنار آن گسترش یافت که از آن به عنوان دحو الارض ( گسترش زمین ) یاد شده است.با توجه به این تاریخچه روشن مى‏شود که مکه اصل و اساس و آغاز همه آبادیهاى روى زمین است ، بنا بر این هر گاه گفته شود ام القرى و من حولها پیداست که تمام مردم روى زمین را شامل مى‏شود .

مکه: مادر زمین

 یک کلمه دیگر واژه مکه است. در الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج‏30، ص: 90 روایتی از امام علی علیه السلام آمده است، عن إمام المتقین علی علیه السّلام: «إن شامیا سأله عن مکة المکرمة لم سمیت مکة؟ قال: لأن الله مک الأرض من تحتها، أی دحاها». و المک هو الدحرجة کما فی القاموس. فرد شامی از امام سوال نمود ، چرا مکه را مکه نامیدند امام علیه السلام فرمود به این دلیل که زمین از زیر حرکت پیدا کرده است و مکّ به معنای حرکت منظم و اضطراب است و آنچه که در تفاسیر از دحوالارض به بسط و گسترش یاد میکنند منافی این معنا نیست ، چرا که هر بسط و انبساطی ملزم به حرکت و اضطراب است .

 در یکی از ایات قرآن ، کعبه نخستین منزل برای اهل زمین معرفی شده که توسط خدا ساخته شده است:إِنَّ أَوَّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِی بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدىً لِلْعالَمِینَ (آل عمران / 96):محقق است که اول خانه که براى افراد انسان قرار گرفت هر آینه خانه‏اى است که در مکه در حالى که با برکت است و وسیله هدایت اهل عالم است.

آنچه مستفاد از اخبار بسیاریست که در کافى و غیره نقل شده و میتوان منطبق بر قواعد هیئت نمود اینست که کره زمین در جوف دریا بود و آب احاطه بجمیع اطراف زمین داشت و بتوسط باد امواج دریا بسیار شد و در اثر آن یک قسمت از زمین از آب خارج شد که فعلا یک ربع از کره زمین از آب خارج است و اول قطعه که از آب خارج شده مسجد الحرام بود که کعبه در آن واقع و سپس بتدریج خارج شد تا کنون که یک ربع کره خارج شده، و ممکن است معناى دحو الارض که در اخبار دارد روز 25 ذى القعده بوده که اول مکه بود و سپس سایر بقاع همین معنى باشد و ممکن است که مکه را امّ القرى گفتند بهمین مناسبت باشد و این معنى مثبتست بر اینکه معناى. للناس جهت استفاده زندگى باشد. و اما اگر مراد جعل بر عبادت باشد چنانچه از پاره اخبار استفاده میشود مراد از بیت کعبه معظمه است و دلیل بر این میشود که اول ساختمانى که روى زمین بنا شد کعبه بوده که حضرت آدم على نبیّنا و آله و علیه السّلام قواعد آن را بنا کرد و طواف حول کعبه نمود و سپس انبیاء بعد از او تا زمان ابراهیم علیه السّلام که مأمور شد با اسمعیل بر آن قواعد جدران کعبه را بنا کند (أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج‏3، ص: 288)

 

 یک حدیث جالب از امام باقر علیه السلام در خصوص تولد زمین:

 «لمّا أراد الله أن یخلق الأرض، أمر الریاح الأربع فضربن متن الماء حتّى صار موجاً، ثمّ أزبد فصار زبداً واحداً، فجمعه فی موضع البیت، ثمّ جعله جبلاً من زبد، ثمّ دحا الأرض من تحته، وهو قول الله عزّ وجلّ: )إِنّ أَوّلَ بَیْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلّذِی بِبَکّةَ مُبَارَکًا(، فأوّل بقعة خُلقت من الأرض الکعبة، ثمّ مُدّت الأرض منها: وقتی خدای بزرگ اراده کرد که زمین را خلق کند به بادهای چهارگانه امر کرد که به اب ضربه بزنند تا وقتی که موجی برخواست سپس بر روی آن کفی ایجاد شد و کفهای دریا در محل بیت خدا تجمع کردند و سپس کوهی از زیر این کف پدیدار شد و سپس زمین از زیر آن کوه گسترانیده شد  ( متن کامل حدیث

پیشتازی مسلمانان

تمامی این ایات و روایات نشان می دهد که سالها قبل از آنکه نظریه تکتونیک صفحه ای توسط دانشمندان علوم امروزی بیان شود ، دانشمندان اسلامی به موضوع  وجود یک دریای بزرگ در آغاز خلقت زمین و  سپس خروج زمین از زیر دریاها آگاهی داشته اند.یک نکته دیگر این است که امروزه حتی با پیشرفت عظیمی که در فن زمین شناسی رخ داده هیچ ادعایی در باره اینکه دقیقا این پدیده چه زمانی رخ داده وجود ندارد و حتی کسی نمی تواند حدس بزند که پدیده خروج زمین از زیر دریاها چه وقتی رخ داده ولی مسلمانان و بالاخص شیعیان با ضرس قاطع ، روز 25 ذی القعده را روز تولد زمین می دانند. آنها حتی یک گام نیز جلوتر رفته اند و محل کعبه را محل خروج نخستین قطعه زمین از زیر آب معرفی کرده اند. باز هم آنها یک قدم دیگر جلو رفته اند و ادعا کرده اند که تمامی زمینها ، از همین محل به وجود آمده اند و در واقع کعبه و شهر مکه را مادر زمین معرفی کرد ه اند. از دید تاریخ شناسی نیز آنها گره از وقایع تاریخی زیادی چه در گذشته و چه در اینده گشوده اند و تاریخ وقوع برخی از مهمترین اتفاقات تاریخی که برخی از آنها در بالا گفته شد و برخی اتفاقات رخ نداده مثل ظهور منجی آخر که جان و مال و همه وجود من و خاندانم فدای او باد  را روز 25 ذی القعده اعلام کرده اند ولی واقعا چنین علم عظیمی از کجا حاصل شده است؟ کثرت احادیث و روایات متقن و محکم و گفتارهای نقل شده در زمانها مختلف و از افراد متفاوت و حتی افراد غیر شیعه، جای شکی برای این اهمیت تاریخی باقی نمی گذارد و لی باز هم این سوال مطرح می شود که منشاء این اطلاعات عظیم و حیرت انگیز کیست؟ ....

دیدگاههای زمین شناسی مدرن

بر اساس دیدگاههای زمین شناسی مدرن، سطح زمین در بدو امر به طور کامل از یخ پوشیده شده بود. سپس این یخها ذوب شدند و سطح زمین  فقط مشتمل بر یک دریای بزرگ بود. فعالیتهای اتشفشانی از کف این دریای بزرگ نهایتا منجر به خروج یک قاره بزرگ از زیر اب گردید. نام این قاره بزرگ پانته آ  و نام این دریای بزرگ ، پانتالاسا (Panthallasa) بود . 

پانتالاسا (به یونانیπᾶν (همه) و θάλασσα (اقیانوس)، به انگلیسیPanthalassaاقیانوسجهانی بود که پانجه‌آ را در حدود ۲۷۰ میلیون سال پیش و در دورهٔ پرمین اولیه احاطه کرده‌بود.( ویکی پدیا)



تاريخ : ۱۳٩٢/٦/٢٩ | ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ | نویسنده : دکتر سید محمود میرافضلی سریزدی | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.